1. Czym jest protokół odbioru robót?

Protokół odbioru jest dokumentem sporządzanym przez strony umowy, który potwierdza zakończenie prac. W przypadku większych inwestycji w sporządzaniu protokołu mogą brać też udział osoby inne niż strony umowy, np. kierownik budowy lub inspektor nadzoru inwestorskiego.


2. Co powinien zawierać protokół odbioru robót?

Przepisy nie określają elementów jakie powinien zawierać protokół. Z mojego doświadczenia wynika, że powinny znaleźć się w nim:

  1. data sporządzenia,
  2. oznaczenie umowy, w ramach której wykonane były roboty,
  3. data zakończenia robót,
  4. wskazanie wad robót albo uwaga o braku zastrzeżeń co do jakości prac,
  5. w przypadku wystąpienia wad – ustalenia co do sposobu i terminu ich usunięcia albo wskazanie, że wykonawca nie uznaje wad,
  6. oznaczenie osób sporządzających protokół.


3. Czy jeżeli w protokole odbioru robót nie wskazano jakiejś wady nie można później się na nią powoływać?

Nie. Sądy wielokrotnie podkreślały, że bezusterkowy protokół odbioru wprowadza domniemanie prawidłowego wykonania robót. Może być jednak ono skutecznie wzruszone. Jeżeli prace w rzeczywistości miały wadę, ale nie wskazano tego w protokole można w pełni skutecznie powoływać się na tę wadę i dochodzić roszczeń z nią związanych (np. z tytułu rękojmi).


4. Co zrobić jeżeli strony umowy nie zgadzają się co do wpisania jakiejś wady do protokołu odbioru robót?

W filmach taką sytuację określa się jako mexican standoff. Dwóch muchachos mierzy do siebie z rewolwerów. Obaj krzyczą „rzuć broń” i deklarują, że opuszczą swoją, jak tylko zrobi to druga strona. Strony sporządzające protokół są w nieco lepszej sytuacji. Nie ma przeszkód, żeby opuściły swoje colty. Oprócz argumentów merytorycznych przemawia za tym kwestia wygody – zdecydowanie łatwiej jest pisać protokół bez jednoczesnego trzymania na muszce drugiej strony umowy.

Problem rozwiązuje wpisanie do protokołu wady i umieszczenie dopisku, że  wykonawca jej nie uznaje. Ma to ten plus, że pokazuje co między stronami jest sporne, a w jakim zakresie udało się im dogadać. Pozwala też uniknąć utknięcia w martwym punkcie, kiedy jedna ze stron unosi się honorem i stwierdza „piszemy tak jak chcę albo wcale!”.


5. Czy brak sporządzenia protokołu odbioru robót oznacza brak odbioru prac?

Co do zasady sporządzenie protokołu odbioru nie jest obowiązkowe. W przypadku, kiedy roboty zostały wykonane bez wad istotnych oraz wydano je zamawiającemu, który może korzystać z ich efektów de facto doszło już do odbioru. Protokół jedynie potwierdza zaistniały już stan.


* * *

Na koniec złota (i całkowicie poważna) rada praktyczna – wady i stanowiska stron co do ich usunięcia/nie uznawania WPISUJ DRUKOWANYMI LITERAMI. Jeżeli chodzi o czytelność pisma ręcznego autorzy protokołów odbioru mogliby śmiało stawać w szranki z lekarzami. Utrudnia to pracę radcom prawnym oraz sądom. Ostatnio w czasie rozprawy sędzia wprost wskazała mi, że jeżeli chcę wykorzystać protokół jako dowód mam dostarczyć „tłumaczenie” jego treści. Szczęśliwie obyło się bez udziału biegłego z zakresu szyfrów, kodów i działalności szpiegowskiej - Sam autor protokołu przełożył jego treść na język polski.